Nằm khiêm nhường tại số 145 Phan Đình Phùng, chỉ cách Cung An Định vài bước chân, có một ngôi nhà nhỏ kiểu Pháp xinh xắn với khu vườn xanh mát. Đó là Nhà Lưu Niệm Hoàng Thái Hậu Từ Cung – nơi bà Đoan Huy Hoàng Thái Hậu, vợ vua Khải Định và là mẹ vua Bảo Đại, đã sống những năm tháng cuối đời sau khi rời khỏi cung An Định.

Khác với vẻ tráng lệ của các cung điện, ngôi nhà này mang một vẻ đẹp bình dị, gần gũi và đầy cảm xúc. Đến đây, bạn không chỉ tham quan một di tích, mà còn như được nghe kể lại câu chuyện về cuộc đời đầy thăng trầm của người phụ nữ cuối cùng trong hoàng tộc nhà Nguyễn.

Sau một thời gian chỉnh trang, tu sửa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã mở cửa trở lại nhà lưu niệm này để phục vụ khách tham quan – một tin vui cho những ai yêu thích tìm hiểu lịch sử – văn hóa Huế.

Bà Từ Cung – Cuộc đời thăng trầm của một hoàng thái hậu

Bà Từ Cung, nhũ danh Hoàng Thị Cúc, là con gái của ông Hoàng Văn Tích. Bà trở thành vợ của vua Khải Định và là mẹ của vua Bảo Đại – vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn.

Cuộc đời bà là một chuỗi thăng trầm:

• Là phi tần của vua Khải Định, mẹ của vua Bảo Đại
• Trải qua những biến cố lịch sử dữ dội của thế kỷ 20
• Năm 1955, sau khi bị chính quyền Ngô Đình Diệm tịch thu cung An Định, bà phải rời khỏi nơi mình từng sống và chuyển về ngôi nhà nhỏ tại 145 Phan Đình Phùng
• Bà sống tại đây cho đến những năm cuối đời

Một câu nói nổi tiếng của bà đã được lưu truyền lại, thể hiện tấm lòng son sắt với quê hương và tổ tiên:

“Ta sinh ra ở đâu thì sẽ chết ở đó. Tổ tiên Nhà Nguyễn còn ở Huế thì ta còn phải ở lại lo chuyện thờ cúng, chăm sóc lăng mộ các bậc tiền nhân. Nhà Nguyễn đã cho ta hưởng lộc cả đời. Ta có chết cũng chưa báo đáp hết được.”

Câu nói này được nhiều du khách ghi lại khi đến thăm nhà lưu niệm, và nó phần nào cho thấy nhân cách và tình cảm của bà với quê hương, với triều đại.

Lịch sử ngôi nhà & hành trình hồi sinh

Ngôi nhà được xây cất dưới thời thuộc Pháp, đã qua vài lần đổi chủ. Chủ nhân cuối cùng là Đoan Huy Hoàng Thái Hậu Từ Cung. Bà đã sống ở đây từ năm 1955.

Sau khi bà mất, ngôi nhà bị bỏ hoang trong một thời gian dài. Một số du khách chia sẻ trước đây ngôi nhà từng được cho thuê làm quán cà phê nhưng không hiệu quả, rồi để trống. Gần đây, chính quyền mới tiếp quản và tiến hành trùng tu, chỉnh trang để mở cửa trở lại phục vụ khách tham quan.

Hiện nay, theo chia sẻ từ gia đình người quản gia cũ của bà, đồ đạc của bà đã được chuyển về trưng bày tại cung An Định, còn ngôi nhà được giao cho Bảo tàng Mỹ thuật quản lý.

Trải nghiệm tham quan Nhà Lưu Niệm Bà Từ Cung Những gì bạn sẽ thấy

Khi đến với Nhà Lưu Niệm Bà Từ Cung, bạn sẽ có dịp:

1. Xem hình ảnh, tư liệu quý:

• Hình ảnh, tư liệu về Vua Khải Định, bà Từ Cung, gia đình cựu hoàng Bảo Đại
• Tư liệu về Tôn Nhân phủ – cơ quan chuyên trách các công việc của hoàng tộc

2. Tìm hiểu lịch sử xây dựng ngôi nhà:

• Câu chuyện về cuộc đời thăng trầm của vị hoàng thái hậu
• Kiến trúc kiểu Pháp độc đáo của ngôi nhà

3. Không gian tầng 2:

• Phòng chính giữa: Đặt bàn thờ vọng bà Từ Cung
• Phòng rộng nhất: Dành cho Hội đồng Trị sự Nguyễn Phúc tộc sử dụng để họp bàn việc chung
• Phòng thư viện: Của Hội đồng
• Các phòng còn lại: Bố trí bàn ghế phục vụ du khách và nhân dân địa phương đến nghiên cứu, tìm hiểu về gia phả tộc Nguyễn Phúc, triều Nguyễn và văn hóa Huế

Review Nhà Lưu Niệm Bà Từ Cung từ du khách

Dựa trên đánh giá từ Google Maps:

linh pdn (Local Guide, 3 tháng trước):
“Nhà lưu niệm Hoàng Thái Hậu Từ Cung (nhà Đức Từ Cung) là công trình mang nhiều giá trị lịch sử và cảm xúc tại Huế. Đây là nơi ở của bà Từ Cung (Đoan Huy Hoàng Thái Hậu), mẹ của vua Bảo Đại.”

Rin (Local Guide, 1 năm trước):
“Ngôi nhà lưu niệm của Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng Thái hậu, vợ vua Khải Định, mẹ của vua Bảo Đại tọa lạc tại số 145 Phan Đình Phùng hiện đã bị bỏ hoang. Bà đã sống ở đây từ năm 1955, sau khi bị chính quyền Ngô Đình Diệm tịch thu cung An Định…”

Anh Việt Thân (Local Guide, 1 năm trước):
“Địa điểm lịch sử liên quan đến Hoàng Thái Hậu Từ Cung, trước có cho thuê làm cà phê nhưng không hiệu quả, hiện đang để trống mặt bằng chờ có phương án khai thác mới…”

Lee Eun Woo (Local Guide, 7 năm trước):
Trích dẫn câu nói nổi tiếng của bà Từ Cung: “Ta sinh ra ở đâu thì sẽ chết ở đó. Tổ tiên Nhà Nguyễn còn ở Huế thì ta còn phải ở lại lo chuyện thờ cúng, chăm sóc lăng mộ các bậc tiền nhân…”

Lưu ý: Hiện tại, sau khi trùng tu, nhà lưu niệm đã mở cửa trở lại để phục vụ khách tham quan. Đây là tin vui cho những ai từng tiếc nuối vì không thể vào thăm ngôi nhà này.

Bài viết này là một phần trong cẩm nang Khám phá đường Phan Đình Phùng: 12 điểm đến không thể bỏ lỡ.

Kết hợp Lịch trình: Nhà Bà Từ Cung – Cung An Định – Phủ Tùng Thiện Vương – Sông Hương

Đây là hành trình di sản rất hợp lý cho du khách muốn khám phá Huế theo chiều sâu lịch sử:

1. Buổi sáng (8h–10h): Tham quan Phủ Tùng Thiện Vương (81 Phan Đình Phùng) – chiêm ngưỡng kiến trúc vương phủ, tìm hiểu về thi nhân Tùng Thiện Vương. Đọc bài chi tiết về Phủ Tùng Thiện Vương →
2. 10h–11h: Tham quan Lạc Tịnh Viên (65 Phan Đình Phùng) – nhà vườn cổ của con trai Tùng Thiện Vương. Đọc bài chi tiết về Lạc Tịnh Viên →
3. 11h–12h: Tham quan Nhà Lưu Niệm Bà Từ Cung (145 Phan Đình Phùng) – tìm hiểu cuộc đời của vị hoàng thái hậu cuối cùng.
4. Buổi chiều (14h–15h30): Tham quan Cung An Định – nơi bà Từ Cung từng sống trước khi chuyển về nhà lưu niệm. Đọc bài chi tiết về Cung An Định Huế →
5. Buổi tối: Tham gia tour ăn tối ca Huế trên thuyền rồng sông Hương hoặc trải nghiệm thuyền điện Feniko – Eboat – khép lại ngày Huế thật trọn vẹn.

Thông tin tham khảo

(Giờ mở cửa và giá vé có thể thay đổi – nên kiểm tra trước khi đến.)

Kết luận

Nhà Lưu Niệm Bà Từ Cung không phải là điểm đến ồn ào hay tráng lệ. Đó là một di sản thầm lặng – nơi lưu giữ bóng hình của người phụ nữ cuối cùng trong hoàng tộc nhà Nguyễn. Ngôi nhà nhỏ kiểu Pháp với khu vườn xanh mát ấy đã chứng kiến những năm tháng cuối đời của một con người từng trải qua bao thăng trầm lịch sử.

Việc nhà lưu niệm được trùng tu và mở cửa trở lại là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy những giá trị lịch sử – văn hóa đang dần được bảo tồn và phát huy. Nếu bạn có dịp đến Huế, hãy dành ít nhất 45 phút ghé thăm nơi này. Biết đâu bạn sẽ tìm thấy một góc Huế mà mình chưa từng biết.