Cách trung tâm thành phố Huế khoảng 2 km về phía Tây – Tây Nam, nằm khiêm nhường bên bờ Bắc dòng sông An Cựu (xưa gọi là sông Lợi Nông), Phủ Tùng Thiện Vương tại số 81 Phan Đình Phùng là một trong những phủ đệ ít được biết đến nhưng mang giá trị văn hóa – lịch sử đặc biệt bậc nhất của Cố đô.

Xem Nhanh

Đây không phải là một vương phủ kín cổng cao tường như các phủ đệ khác. Đây là chốn tụ hội của giới văn nghệ sĩ xứ Huế đương thời, nơi gặp gỡ của tao nhân mặc khách, nơi những vần thơ được ngâm vịnh bên dòng sông thơ mộng. Phủ Tùng Thiện Vương là nơi lui tới đàm đạo thơ văn giữa các Nho sĩ đương thời.

Nếu bạn yêu thích lịch sử, văn chương và kiến trúc triều Nguyễn, đây là điểm đến không thể bỏ qua.

Tùng Thiện Vương – Người con thứ 10 tài hoa của vua Minh Mạng

Phủ Tùng Thiện Vương là phủ đệ của Nguyễn Phúc Miên Thẩm, con trai thứ 10 của vua Minh Mạng và là em trai của vua Thiệu Trị. Sinh thời, ông nổi tiếng là người giỏi thơ, hay chữ. Từ năm 7 tuổi, Tùng Thiện Vương đã theo học thơ, 12 tuổi đã hay thơ, làm gần 2.000 bài thơ, có bài dài đến 162 vần.

Là một nhà thơ lớn của triều đại nhà Nguyễn, ông được xếp vào một trong Nguyễn triều Tam Đường và là một nhà thơ lớn trong hội Mạc Vân thi xã nổi tiếng. Vua Minh Mạng đã phong tặng ông danh hiệu Thi Ông – một sự ghi nhận hiếm có cho tài năng văn chương của một vị vương gia.

Lịch sử hình thành: Từ Ký Thưởng Viên đến Phủ Tùng Thiện Vương

Quá trình thành lập phủ Tùng Thiện Vương bắt đầu từ năm Kỷ Hợi (1838), sau khi ông được phong tước Tùng Quốc Công. Ban đầu, ông được lập phủ đệ ở ngang phủ đệ Tuy Lý Vương tại phường Liêm Năng trong Kinh thành, phía đông Lục Bộ (nay thuộc phường Thuận Thành).

Tuy nhiên, vì thích thú với cảnh đẹp của sông Lợi Nông (tên gọi trước kia của sông An Cựu), ông cho dời phủ đệ từ phường Liêm Năng đến bờ Bắc con sông ấy, đắp núi, đào hồ, dựng phủ mới đặt tên là “Ký Thưởng Viên”.

Năm 1846, Tùng Quốc công Miên Thẩm đã bỏ tiền riêng mua một khoảnh đất rộng ở bên dòng sông Lợi Nông, tự tay kiến thiết, xây dựng, đắp núi đào hồ, lập nên Tiêu viên và rước mẹ là bà Thục tân Nguyễn Thị Bảo từ trong Đại Nội về đây để ông chăm sóc, phụng dưỡng.

Năm 1849, Tiêu viên được đổi tên thành Ký Thưởng viên. Năm 1870, Thi Ông Miên Thẩm qua đời, Ký Thưởng viên trở thành Tùng Thiện Vương từ, thường được gọi là phủ Tùng Thiện Vương. Đây là nơi thờ phụng Thi Ông và thân quyến của ông.

Kiến trúc: 16 công trình trong một khuôn viên thơ mộng

Phủ Tùng Thiện Vương có diện tích khuôn viên tổng thể 76m × 21m = 1.596m², trong đó diện tích di tích kiến trúc gần 300m². Không gian xung quanh phủ là vườn tược xanh tươi, được cho là “vương quốc của cây hoa phấn” – bí quyết làm đẹp của nữ giới xưa – và có cây mai hơn 130 tuổi do chính tay Tùng Thiện Vương trồng.

Phủ Tùng Thiện Vương là một vương phủ bề thế và quy mô, cả trong lẫn ngoài có đến 16 công trình kiến trúc, mỗi công trình mang một ý nghĩa công năng riêng:

Công trình	Chức năng
Thương Hà Bạch Lộ đường	Nơi tiếp đãi sĩ phu, cũng là nơi tiếp nhận các bản thảo thi văn của vua Tự Đức do Thị vệ chuyển từ Đại Nội sang để Tùng Quốc công nhuận sắc giúp vua
Mô trường	Nơi Tùng Quốc công cùng các huynh đệ, bằng hữu, con cháu, học trò ngâm vịnh thi phú
Bạch Bí	Nơi ở của các bà vợ của Tùng Quốc công
Tùng Vân	Thư phòng để thơ văn và bút nghiên
Cổ Cầm đình	Nơi Tùng Quốc công đàn hát, đánh cờ, chơi mạt chược với gia nhân và bằng hữu
Mặc Vân sào	Nơi lưu trữ và tra cứu kinh, sử, tử, truyện của Nho giáo
Xuy Tiêu ủy	Nơi Tùng Quốc công thường thổi sáo trúc cùng các nghệ nhân
Sở Tụng đình	Vườn trồng cam, quýt, bưởi, phật thủ…
Hàn Lục hiên	Vườn trồng hoa
Vô Phi tân tạ	Nhà tắm nằm bên cạnh hồ nước có dựng giả sơn
Nhất Quyên thạch	Cầu đá được bắc qua hồ nước để ngắm cảnh
Không Minh bộ	Đường đi dạo quanh Ký Thưởng viên
Thanh Tịnh thối	Cửa đi vào phủ, về sau đổi gọi là Tùng Thiện vương từ môn
Bến phủ	Bến nước trước phủ, dân gian vẫn gọi là “bến phủ Tùng”, nơi có chiếc thuyền buồm nhỏ để Tùng Quốc Công dạo chơi trên sông Lợi Nông và sông Hương

(Nguồn: Khám Phá Huế, 2022)

Ngày nay, những lầu tạ, đình các, thư hiên… trong Ký Thưởng viên xưa không còn nữa, thay vào đó là hai tòa phủ thờ: tòa phía trước thờ bà Thục tân Nguyễn Thị Bảo, thân mẫu của Tùng Thiện vương; tòa phía sau thờ Thi Ông và các thành viên trong gia quyến.

Ký Thưởng Viên – Chốn tụ hội của tao nhân mặc khách

Điều làm nên sự đặc biệt của Phủ Tùng Thiện Vương không chỉ là kiến trúc, mà còn là đời sống văn hóa từng diễn ra nơi đây. Ký Thưởng viên không phải là một vương phủ kín cổng cao tường như các phủ đệ khác. Đây là chốn tụ hội của giới văn nghệ sĩ xứ Huế đương thời, nơi gặp gỡ của tao nhân mặc khách.

Tương truyền: “Không ngày nào số văn nhân hội họp không dưới nửa trăm người. Tùng Thiện vương cũng như một vị Mạnh Thường Quân nho nhỏ”. Chính tại Ký Thưởng viên, Tùng Quốc công đã lập nên Tùng Vân thi xã, về sau đổi thành Mặc Vân thi xã, quy tụ các văn nhân tên tuổi ở Huế đô, cùng nhau sáng tác và ngâm vịnh thi phú.

Đặc biệt, Khâm sứ triều đình mãn Thanh Lao Sùng Quang cũng vì mến mộ tài năng của chủ nhân mà tới đây đàm đạo văn chương, thế sự. Phủ Tùng Thiện Vương còn lưu giữ 1.000 văn bản Hán – Nôm của vị vương gia được Minh Mạng phong tặng là Thi Ông.

Bài viết này là một phần trong cẩm nang Khám phá đường Phan Đình Phùng: 12 điểm đến không thể bỏ lỡ.

Review trải nghiệm thực tế

Dựa trên đánh giá từ du khách trên Google, Phủ Tùng Thiện Vương nhận được 4.6/5 sao với 22 đánh giá. Một số chia sẻ đáng chú ý:

Lương T. (11 tháng trước): “Tiếc là phủ luôn đóng cửa nên không vào tham quan được”
Hoài Diễm Phan T. (1 năm trước): “Phủ nằm bên bờ sông An Cựu rất đẹp. Tiếc là không mở cửa để vào tham quan”
Ruốc Huế Cơm V. (9 năm trước): “Phủ Vương Gia, được con cháu bảo tồn rất tốt, hầu như nguyên vẹn”
Bình V. (5 năm trước): “Ở Huế có nhiều phủ đệ của thành viên hoàng gia triều Nguyễn. Tùng Thiện Vương và Tuy Lý Vương là những người con của vua Minh Mạng, có tài năng văn chương nổi trội. Phủ Tùng Thiện Vương ngay bên cạnh sông An Cựu, nhưng du khách chỉ xem được phía bên ngoài mà thôi”

Lưu ý quan trọng cho du khách:
Hiện tại, phủ Tùng Thiện Vương là nơi thờ tự của gia tộc, không phải điểm tham quan thương mại mở cửa thường xuyên. Nhiều du khách phản hồi rằng phủ thường xuyên đóng cửa và họ chỉ có thể chiêm ngưỡng kiến trúc từ bên ngoài. Nếu bạn muốn vào tham quan bên trong, nên liên hệ trước với gia tộc hoặc hỏi người địa phương để biết thời điểm phù hợp.

Thông tin tham khảo

Thông tin	Chi tiết
Địa chỉ	81 Phan Đình Phùng, phường Vĩnh Ninh, TP. Huế
Tọa lạc	Bên bờ Bắc sông An Cựu
Diện tích	1.596m² (khuôn viên), gần 300m² (kiến trúc)
Loại hình	Di tích lịch sử – văn hóa
Tình trạng	Nơi thờ tự gia tộc, không mở cửa thường xuyên
Phù hợp	Khách yêu thích lịch sử, văn hóa, kiến trúc triều Nguyễn

(Nguồn: Khám Phá Huế, Trip.com, Top-rated.online)

Kết hợp hành trình: Phủ Tùng Thiện Vương – Cung An Định – Sông Hương

Đây là hành trình di sản rất hợp lý cho du khách muốn khám phá Huế theo chiều sâu:

Buổi sáng (8h–10h): Tham quan Phủ Tùng Thiện Vương (81 Phan Đình Phùng) – chiêm ngưỡng kiến trúc vương phủ, tìm hiểu về cuộc đời thi nhân Tùng Thiện Vương.
Buổi trưa (11h–13h): Dùng bữa tại Nhà hàng Tân Đông Dương – ẩm thực Việt đậm đà trên đường Phan Đình Phùng.
Buổi chiều (14h–15h30): Tham quan Cung An Định – kiến trúc tân cổ độc đáo. Đọc bài chi tiết về Cung An Định Huế →
15h–16h: Ghé Bánh cuốn Mệ Hạnh cạnh cầu Kho Rèn – mua bánh cuốn tôm chua mang đi (25.000đ/phần).
Buổi tối: Tham gia tour ăn tối ca Huế trên thuyền rồng sông Hương hoặc trải nghiệm thuyền điện Feniko – Eboat – khép lại ngày Huế thật trọn vẹn.

Kết luận

Phủ Tùng Thiện Vương không phải là điểm đến ồn ào. Đó là một di sản thầm lặng – nơi lưu giữ hồn thơ của một vị vương gia tài hoa, nơi từng vang bóng một thời của giới văn nhân xứ Huế. Dù hiện tại bạn có thể chỉ chiêm ngưỡng được từ bên ngoài, nhưng chỉ cần đứng bên bờ sông An Cựu, nhìn lên những mái ngói rêu phong, bạn đã có thể cảm nhận được hơi thở của một thời vàng son.

Nếu bạn có dịp đến Huế, hãy dành ít nhất 30 phút ghé qua Phủ Tùng Thiện Vương. Biết đâu bạn sẽ tìm thấy một góc Huế mà mình chưa từng biết.

Nguồn bài: Tổng Hợp trên internet bởi Admin

Xem thêm: